Hektolitry Informacji

Category archive

Regiony winiarskie

Magazyn Winiarski: Dawne odmiany winorośli na Ziemi Brzeskiej

Regiony winiarskie Autor:

Uprawa winorośli na terenie Brzegu i okolic sięga średniowiecza. Nie wiadomo, czy w okresie przedpaństwowym istniały tu uprawy, podobnie jak nie wiadome jest ich istnienie w okresie przedkolonizacyjnym Henryków śląskich. Możemy jednakże przypuszczać, na przykładzie innych regionów, że winna latorośl zaczęła pojawiać się w nadodrzańskim krajobrazie Brzegu i okolic w związku z rozwojem administracji kościelnej. Czytaj więcej

V Święto Lubuskiego Młodego Wina oraz V Winobranie na Winnicy Samorządowej w Zaborze…

Aktualności/Regiony winiarskie Autor:

…to najważniejsze wydarzenia, które w 2020 roku odbędą się w Lubuskim Centrum Winiarstwa w Zaborze. LCW planuje również przeprowadzenie giełd winiarskich, degustacji komentowanych oraz kontynuację warsztatów z cyklu „Zostań winiarskim ekspertem”
i szkoleń dla przedstawicieli branży winiarskiej z regionu lubuskiego. Czytaj więcej

585. urodziny Riesslinga

Aktualności/Regiony winiarskie Autor:

Najważniejsza odmiana winogron w Niemczech, Riesling, obchodzi 13 marca 2020 swoje 585.urodziny. To właśnie w tym dniu, w 1435 w roku, po raz pierwszy w dokumencie wymieniona została ta odmiana winogron. Czytaj więcej

Do Winnicy Jakubów na… rowerach

Enoturystyka/Regiony winiarskie Autor:

Ostatnie chwile majówki, jesteśmy w trasie już od pięciu dni, a w nogach mamy nieco ponad 200 km. Znajdą się tacy, dla których wspomniany dystans nie jest żadnym wyczynem. Dla nas natomiast to już niemało, bo na rowerach wieziemy ze sobą namioty, śpiwory i całą resztę sprzętu, a i tu i ówdzie jakieś butelki wina się kupiło. Po całym dniu pedałowania mijamy znak informujący, że wjeżdżamy na teren województwa dolnośląskiego. Jeszcze jakieś 10 km i dotrzemy na miejsce. Czytaj więcej

Serce lubuskiego winiarstwa bije w Zaborze

Regiony winiarskie Autor:

– Integracja środowiska winiarskiego, wspieranie edukacji winiarskiej, odnawianie tradycji uprawy winorośli na Ziemi Lubuskiej i promocja lokalnych winnic wśród turystów. Takie są najważniejsze zadania Lubuskiego Centrum Winiarstwa w Zaborze, w którym bije serce odradzających się lubuskich tradycji winiarskich – mówi marszałek województwa lubuskiego Elżbieta Anna Polak. – Jest ono wizytówką regionu, pełni funkcje reprezentacyjną, turystyczną, rekreacyjną i muzealną, ale jest także dobrą bazą naukowo-dydaktyczną. To unikalne miejsce na mapie polskiego winiarstwa działa już od blisko trzech lat.

Czytaj więcej

Chwalimskie winnice na starej fotografii

Regiony winiarskie Autor:

Uprawa winorośli w powiecie babimojskim, a szczególnie w Chwalimiu, nie posiada licznej bibliografii, niemniej w kilku publikacjach można znaleźć trochę liczb i faktów, które chciałbym tu przedstawić. Ta część Wielkopolski należąca od 1793 roku do Prus, w latach 1815-1848 nazywana były Rejencją Poznańską, a później – do 1918 roku – Prowincją Poznańską. W danych statystycznych regionu widnieją także tabele dotyczące winiarstwa. Opierali się na nich autorzy tekstów historycznych, m.in. niemieckich – Ernst Clauss i polskich – Bogdan Kres. Czytaj więcej

Malaga

Regiony winiarskie Autor:

Malaga jest jednym z największych hiszpańskich miast i drugim największym miastem regionu Andaluzja (zaraz po Sewilli). Malaga jest też jednym z najstarszych miast w Europie – jej początki sięgają VIII wieku p.n.e., a burzliwa historia odcisnęła na niej swoje piętno. Współczesna Malaga to nie tylko rozwój gospodarczy miast, związany z nowoczesnymi technologiami, to również turystyka. Miasto słynie z dobrej kuchni, której tradycje sięgają jeszcze czasów panowania arabskiego, zabytków, muzeów oraz galerii sztuki. Jest więc znakomitym kierunkiem dla turystów poszukujących doznań kulturalnych – zarówno zanurzenia się w historii, obcowania ze sztuką oraz odkrywania tajników andaluzyjskiej kuchni. Kuchni, w której oczywiście króluje wino.

Czytaj więcej

Wina czeskie i morawskie

Regiony winiarskie Autor:

Zza Olzy obserwuję od dłuższego czasu stale rosnące zainteresowanie winami u naszych północnych sąsiadów, rośnie kultura wina, wiedza o winie, jak grzybów po deszczu przybywa winnic, ludzie się szkolą, uczą rozpoznawać dobre od mniej dobrych win. I to jest pozytywne stwierdzenie.

Co mnie jednak zastanawia i trochę martwi to fakt, że choć Republika Czeska jest sąsiadem Polski, jak mało jeszcze wiemy jeden o drugim również pod kątem wina. Często słyszę głosy: „na Morawach tam też są winnice?” i czuć wielkie zaskoczenie. Czesi z kolei: „v Polsku taky mají vinohrady?”- i również wielkie zdumienie. Poznajmy się więc trochę.

Tak, w RC (specjalnie używam tego skrótu, zaraz powiem dlaczego) też są winnice a do tego całkiem sporo, jak na warunki RC. Dane z roku 2016 mówią o 17 737 ha ogólnej powierzchni winnic. Z dniem 31.12.2016 zarejestrowanych jest w RC 18,3 tys. winiarzy i uprawców winorośli.

Regiony winiarskie w RC podzielone są do dwu regionów winiarskich:

– region winiarski Czechy z 643 ha winnic (niespełna 4% ogółu)

– region winiarski Morawy z 17 094 ha winnic

Chyba już jasne, dlaczego użyłem skrótu RC. Stwierdzenie: „jadę na wino do Czech” oznacza w tym wypadku, że jedziemy do regionu winiarskiego Czechy, a nie na Morawy. Powiedzieć w piwniczce win na Morawach: „macie dobre te wina czeskie” graniczyłoby minimalnie z nietaktem, a niektórzy bardziej narodowo nastawieni winiarze mogli by się nawet wkurzyć.

Regiony podzielone są na subregiony. Tu rolę odgrywają zwłaszcza warunki klimatyczne i podłoże geologiczne-charakter gleb.

Winiarskie regiony Republiki Czeskiej należą do regionów północnych uprawy winorośli. Najbardziej na północ wysuniętymi ośrodkami winiarskimi są czeskie miasta Most i Litomierzyce (Litoměřice), leżące na 50°30´ północnej szerokości geograficznej, najbardziej na południu leży Brzeclaw (Břeclav) na 48°45´ północnej szerokości geograficznej. Regiony te leżą więc na tych samych szerokościach geograficznych, jak regiony winiarskie w Niemczech czy w francuskiej Alzacji. O ile tam klimat jest zmiękczany wpływami atlantyckim, klimat w Czechach jest bardziej pod wpływem kontynentalnej Europy, Morawy zaś znajdują się pod wpływem strefy pannońskiej, południowej, z cieplejszym klimatem, z kontynentalnymi wpływami od wschodu i śródziemnomorskimi od południa, czas od czasu notuje się napływy chłodniejszych atlantyckich mas powietrznych od północnego zachodu. Odmienny klimat od pozostałych regionów europejskich wraz z bardzo zróżnicowanymi warunkami geologicznymi, daje możliwość powstawania niecodziennych win. Zdarzało mi się słyszeć, że wina morawskie nie mogą z podanych powodów dorównać winom włoskim, francuskim czy winom Nowego Świata.

To oczywiste, że klimaty południowoeuropejskie czy południowoamerykańskie dają zupełnie inne możliwości dla rozwoju owoców winorośli, nie znaczy to jednak bynajmniej, że wina morawskie są gorsze. One są po prostu inne. Wina mają charakter win północnych dzięki powolnemu dojrzewaniu i wyraźnym zmianom temperatur, które jednak przyczyniają się do tworzenia składników aromatycznych i korzennych pod skórką jagód winogron. Z tych specyficznych warunków klimatycznych oraz zróżnicowanych warunków geologiczno-glebowych, bierze się także specyficzny charakter win czeskich i morawskich, niepowtarzalny w innych regionach winiarskich. Wina posiadają więcej składników kwasowych, zharmonizowanych z pozostałymi składnikami, wyróżniają się charakterystycznymi, bardzo typowymi właściwościami poszczególnych odmian. Stosunkowo mała powierzchnia upraw winorośli zmusza winiarzy do produkowania jak najbardziej jakościowych win z podkreśleniem charakteru poszczególnych odmian i zarazem charakteru regionu. W ten sposób przede wszystkim białe wina morawskie są w pełnie konkurencyjne pod względem jakości z winami podobnych regionów geograficzno-klimatycznych, jak np. Austria, Niemcy, Francja, ale i Australia czy Nowa Zelandia. Dla mnie osobiście są nawet lepsze. O wysokim poziomie win morawskich, i to nie tylko tych białych, świadczą liczne nagrody z światowych konkursów win.

Poszczególne regiony i subregiony są ściśle objęte ustawą winiarską Zákon č.321/2004 Sb.

Region winiarski Czechy

Region winiarski Czechy należy do najbardziej na północ wysuniętych regionów uprawy winorośli w Europie. Praga leży na 50° szerokości północnej, jak na przykład Wiesbaden w Nadrenii. Do największego rozwoju winiarstwa czeskiego doszło za panowania cesarza Rudolfa II, kiedy to w Czechach było ok. 3500 ha winnic, z czego najwięcej w Pradze i okolicy, ważnymi miastami winiarskimi był Mělník, Litoměřice, Most i Louny.

Inicjatorem rozwoju winiarstwa na terenie ziem czeskich był cesarz Karol IV, który podstawy do takiego rozwoju dał rozporządzeniem z roku 1358.

Obecnie najwięcej winnic jest w okolicach Mělníka, Litoměřic i Mostu. Parcele winiarskie w całych Czechach, w odróżnieniu od Moraw, mają charakter wyspowy, składają się z poszczególnych dogodnych i dobrze chronionych siedlisk, na małej wysokości nad poziomem morza, rozciągniętych na zboczach dolin wielkich czeskich rzek Wełtawy, Łaby, Berounki i Ohrze. Zmienny charakter pogody w poszczególnych porach roku od zawsze sprawiał, że winiarze swoje wina przez dłuższy okres czasu trzymali w beczkach, by wina dobrze dojrzały.

Region winiarski Czechy składa się z dwu subregionów:

1. Mělnicki subregion winiarski

Mělnicki (mielnicki) subregion winiarski obejmuje winnice w okolicy takich miast, jak Mělník, Roudnice nad Labem, Praha i Čáslav. Tu winnice rosną na glebach wapiennych lub na glebach żwirzastych.

Mělnickie winnice leżą większością na glebach powstałych w wyniku rozpadu wapiennych opok oraz na żwirowych glebach osadów rzecznych. Gleby są bardziej lekkie, ciepłochłonne, stwarzające idealne warunki do uprawy zwłaszcza odmian do produkcji win czerwonych. To dobrze poznali już średniowieczni winiarze. Dopiero od XIX wieku pojawił się tu w winnicachryzlink rýnský, z odmian ciemnych modrý portugal i svatovavřinecké. Na cięższych glebach ilastych powstawały tu zawsze świetne wina odmiany sylvánské zelené. Do dnia dzisiejszego w Pradze pozostało kilka historycznych winnic w dzielnicy Troja, na południe od Pragi koło zamku Karlštejn. Dziś w winnicach tych przeważa odmiana müller thurgau.

2. Litoměřicki subregion winiarski

Wielkim historycznym konkurentem Mělníka w handlu nad Łabą od zawsze były Litoměřice (Litomierzyce). Dotyczyło to również handlu winem, głównie rywalizowano o rynki w Pradze.

W średniowieczu Litoměřice były po Pradze drugim największym miastem winiarskim w Czechach. W obrębie miasta było 400 ha winnic, dużo winnic znajdowało się wszędzie w okolicy, zwłaszcza w dolinie rzeki Łaby. W Žernosekach istniały od roku 1251 wielkie piwnice win należące do cystersów, zakładano nowe winnice w romantycznej części doliny Łaby, w miejscu przełomu rzeki przez Średniogórze Czeskie, nazywanym Brama Czeska (Porta bohemica). Winnice žernoseckie wsławiły się przednimi winami białymi odmian ryzlink rýnský, rulandské bílé, rulandské šedé oraz winami z odmiany müller thurgau z winnic o podłożu wulkanicznym pod górą Lovoš. Podłoże winnic w rejonie Litoměřic i Mostu to często bazalty, niżej położone winnice mają podłoże opokowe z zawartością wapnia. W rejonie Mostu ponadto wykorzystano winorośl jako roślinę rekultywacyjną na hałdach nadkładu związanych z wydobyciem węgla brunatnego. Tu świetne owoce dają odmiany ryzlink rýnský, rulandské šedé, müller thurgau, rulandské modré oraz zweigeltrebe.

Region winiarski Morawy

Region winiarski Morawy posiada bardzo dobre warunki do produkcji wina. Powstają tutaj świetne wina białe o ciekawym spektrum aromatów, korzenności z dodatkiem mineralności oraz bogactwem substancji, które winorośl czerpie z urodzajnych gleb. Harmonię aromatów i smaków podkreśla rześka kwasowość. Również wina czerwone należą od dawien dawna do Moraw. Charakterystycznemu smakowi czerwonych win morawskich nie brakuje owocowego charakteru oraz ziemistej esencjonalności.

Dzięki nowoczesnym technologiom i sposobom produkcji morawskie wina czerwone się zmieniają, są bardziej delikatne i zharmonizowane. Region południowomorawski z swoimi unikatowymi warunkami przyrodniczymi daje podstawy do oryginalności i różnorodności tutejszych win.

Region winiarski Morawy obejmuje obszar od południowo-wschodniego cypla Moraw aż do wschodnich obrzeży Wyżyny Czesko-Morawskiej na zachód od Brna. Tu znajduje się 96% powierzchni wszystkich winnic zarejestrowanych w Republice Czeskiej. Ze względu na warunki klimatyczne i geograficzne przebiega na Morawach dojrzewanie winogron wolniej. Z tego powodu koncentruje się w nich większa ilość i rozmaitość substancji aromatycznych.

Region winiarski Morawy dzielimy na cztery subregiony winiarskie:

1. Znojemski subregion winiarski

Znojemski subregion winiarski leży w cieniu deszczowym Wierzchowiny Czesko-Morawskiej, zbudowanej z utworów prekambryjskich, z których na występach wschodnich masywu powstały gleby kamieniste.

Miasto Znojmo było zawsze znaczącym ośrodkiem winiarstwa, co dokumentuje sieć długich piwnic win wprost pod miastem. W okolicach miasta rozkładają się pierwszorzędne parcele winne o podłożu żwirowym, pokrytym warstwami lessów z wkładkami iłów. Winnice te znajdują się w paśmie od Krowiej Góry (Kraví hora) w kierunku Hnanic. Od Znojma w kierunku południowym ciągnie się wzdłuż granic z Austrią wiele znakomitych parcel winnych, przez Šatov, Chvalovice, Vrbovec, Hnízdo, Slup, Jaroslavice aż do Hrušovan nad Jevišovkou, większością z glebami lessowymi z dodatkiem żwirów. Na wschód, wzdłuż rzeki Dyje, znajdują się zbocza z winnicami w okolicy gmin Tasovice i Hodonice. V centrum subregionu znajduje się kilka znakomitych skupisk winnic nad Unanovką i Jevišovką ze znanymi gminami winiarskimi Těšetice, Lechovice, Borotice.

Dla subregionu znojemskiego charakterystyczna jest produkcja aromatycznych win białych. Oprócz odmiany veltlínské zelené, która jest dla tego regionu odmianą najbardziej typową, bardzo dobrze powodzi się tu odmianom, jak müller thurgau, sauvignon,ryzlink rýnský, pálava. Świetną jakość osiągają również odmiany rulandské bílé, rulandské šedé i rulandské modré.

2. Mikulovski subregion winiarski

Charakterystyczną i z dala widoczną dominantą krajobrazową subregionu mikulovskiego jest wapienny masyw Pavlovskich Wierchów. Na ich zboczach oraz w szerszej okolicy przeważają wapienne iły, osady piasków oraz potężne warstwy lessów.

Mikulovski subregion winiarski jest jednym z ośrodków winiarstwa w Republice Czeskiej a samo miasto Mikulov jest naturalnym centrum tego ośrodka. Świetne siedliska dla winnic znajdują się nie tylko w bezpośrednim sąsiedztwie miasta, ale rozkładają się wokół licznych wiosek, miasteczek i miast. Ważną pozycję wśród nich posiadają Valtice. W piwnicach zamku valtickiego znajduje się otwarta przez cały rok ekspozycja degustacyjna narodowego konkursu win Salon Win Republiki Czeskiej. W Valticach działa również najstarsza szkoła winiarska. Duże znaczenie ze względu na jakość win mają w ramach mikulovskiego subregionu winiarskiego takie gminy winiarskie, jak Sedlec, Dolní Dunajovice, Pavlov, Perná, Dolní i Horní Věstonice, Novosedly lub Brod nad Dyjí.

Mikulovski subregion winiarski jest również ulubionym celem turystycznym. Często odwiedzana jest Pálava – ostatni cypel stepów Panonii, wapiennych Alp, osadzona na skraj lasów łęgowych dolnego biegu rzeki Dyje. Kolejnym atrakcyjnym celem turystycznym jest również Areał Lednicko-Valticki, od roku 1996 wpisany na Listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO.

Na glebach wapiennych w regionie Pálavy dojrzewa bardzo dobrze niezwykle oryginalny ryzlink vlašský o charakterystycznej mineralności, świetną jakością odznaczają się również odmiany burgundzkie – rulandské bílé i chardonnay. Na glebach gliniastych powstaje wspaniałe veltlínské zelené oraz inne charakterystyczne dla regionu odmiany, jak müller thurgau, w okolicach Valtic wyjątkowe neuburské i sylvánské zelené. Na północ od Pálavy w okolicach gmin winiarskich Strachotín, Pouzdřany i Popice udaje się ryzlink rýnský, tramín i pálava. Ta ostatnia odmiana jest tu prawdziwie w domu, albowiem podobnie jak kolejna odmianaaurelius powstała w stacji uszlachetniającej w Pernej.

3. Velkopavlovicki subregion winiarski

Velkopavlovicki subregion winiarski jest sercem produkcji win czerwonych na Morawach. W centralnej części tego regionu znajdujemy gleby tworzone wapiennymi iłami, marglami, piaskowcami i zlepieńcami. W północnej części w okolicy Hrušovan i Žabčic winorośl uprawiana jest na glebach piaszczystych, gdzie dobrze powodzi się odmianom veltlínské zelené, rulandské šedé, a zwłaszcza odmianom aromatycznym, jak tramín červený, pálava, muškát moravský i müller thurgau.

Główna oś parcel winiarskich ciągnie się wzdłuż autostrady w odcinku Brno – Břeclav. W prawo od tej osi ważnymi gminami winiarskimi są Židlochovice z przeważającymi glebami lessowymi, winnice rozkładają się tu na bogato pofałdowanym terenie. Tu znajdziemy najlepsze siedliska dla uprawy odmian burgundzkich. W lewo rozciągają się zbocza z parcelami winiarskimi w okolicy gminy winiarskiej Velké Němčice a winnice ciągną się aż po okolice największej gminy winiarskiej w RC – Velké Bílovice i dalej w kierunku na Moravský Žižkov. Jest tu cały szereg pierwszorzędnych parcel winiarskich o najwyższej bonitacji gleb, wznoszących się nad równinnym terenem jako pierwsze wzniesiena pasma górskiego Chrzibów. Zbocza pokryte winnicami mają dogodną orientację w kierunku południowym i południowo-zachodnim, owiewane są ciepłymi wiatrami o charakterze fenu, które wspomagają dojrzewanie winogron. Po prawej stronie widoczna jest pofałdowana linia pierwszorzędnych parcel winiarskich w okolicy gmin Zaječí, Přítluky i Rakvice, które od zawsze dawały świetne wina z odmian veltlínské zelené, ryzlink vlašský i modrý portugal. Za główną linią wzgórz znajduje się linia kolejnych wzniesień w rejonie gmin winiarskich Křepice, Nikolčice, Diváky, Šitbořice, Boleradice, Mokrůvky i Krumvíř. Region ten nazywany Kloboucko wg miasta Klobouky, daje wyborne wina odmianneuburské i müller thurgau.

4. Slovacki subregion winiarski

Slovacki subregion winiarski rozciąga się w południowo-wschodniej części Moraw i odznacza się wielkim zróżnicowaniem warunków naturalnych. W południowej części Slovacka znajduje się region Podluží. Tu większość gmin winiarskich leży wzdłuż rzeki Morawy, którędy wieją ochładzające wiatry północno-wschodnie. Dogodne siedliska dla winnic znajdują się na zboczach załamania terenowego nad rzeczką Kyjovka lub na wyżej położonych siedliskach z lekkimi glebami. Niska wysokość nad poziomem morza oraz lekkie gleby tonizują intensywność temperatur letnich, dzięki czemu uzyskiwane są wina o wyraźnym odmianowym charakterze.

Dobre wyniki daje tu zwłaszcza odmiana ryzlink rýnský, rulandské bílé i rulandské šedé, z odmian ciemnych do produkcji win czerwonych zwłaszcza frankovka, zweigeltrebe, zaś w okolicy Moravské Nové Vsi nowo uzyskana odmiana cabernet moravia.

W kierunku północnym od Podluží jest teren urozmaicony, pofałdowany, z winnicami wyżej położonymi na wzgórzach. Tu powstają wprawdzie wina pełne, ale zarazem posiadające świeży, rześki charakter. Tu znajdują się dwa wyraźne ośrodki winiarskie – Mutěnice z winiarskim ośrodkiem badawczym oraz Polešovice, gdzie uzyskano naszą najbardziej rozpowszechnioną odmianę morawską – muškát moravský. Północne obrzeża Slovácka to na zachodzie siedliska na zboczach Lasu Ždanickiego z gminami winiarskimi Ždánice, Archlebov i Žarošice. Winnice rozsiane rzadko na zboczach stają się częstsze w okolicy miasta Kyjov i gmin Moštěnice, Vážany a zwłaszcza Polešovice. Najbardziej na północ wysuniętą wyspą winiarską jest rejon miasta Uherské Hradiště z bardzo dobrymi siedliskami w okolicy gmin Boršice koło Buchlovic. Tu powstają wspaniałe wina z odmiany ryzlink rýnský,rulandské bílé, muškát moravský i müller thurgau.

Ważnym ośrodkiem winiarskim jest miasto Bzenec. Tu powstała jedna z pierwszych spółdzielni winiarskich, która wsławiła się winem Bzenecká lipka, które jest cuvée z win odmiany ryzlink rýnský.

Wschodnią część slovackiego subregionu winiarskiego tworzy przedgórze Białych Karpat. W odróżnieniu od pozostałej części morawskich subregionów winiarski, tu przeważają winnice rosnące na ciężkich glebach, powstałych z pierwotnych iłowców. Charakterystyczną cechą tych gleb jest ich wodochłonność, dzięki czemu winorośl czerpie nawet w latach suchych wodę i substancje odżywcze. To daje winom wyższy poziom ekstraktu, w smaku wina są pełne. W tych warunkach najlepiej udają się wszystkie odmiany burgundzkie oraz sylvánské zelené. W gminie winiarskiej Blatnice pod Svatým Antonínkem powstało oryginalne połączenie win z odmian ryzlink rýnský, rulandské bílé i sylvánské zelené jako wino markowe Blatnický roháč. Rozległe winnice rozciągają się również w sąsiedztwie Blatnicy w kierunku na Lipov. Ośrodkiem administracyjnym tego regionu było od zawsze miasto Strážnice, któremu już w roku 1417 udzielił Petr z Krawarz prawo uprawy i produkcji wina. Również Strážnica posiada świetne parcele winne, zwłaszcza w okolicy gminy winiarskiej Petrov, gdzie znajduje się znana lokalizacja zabytkowych piwnic win nazywana Plže.

Lech Małysz © –ZA WINEM.PL

Fot. ilustracyjne pixabay

Smaki Porto

Regiony winiarskie Autor:

Ostatnio rozsmakowałam się w portugalskiej kuchni i winach, a to wszystko za sprawą podróży do hedonistycznego Porto – miasta położonego wzdłuż rzeki Douro i nad wodami Atlantyku, które oczarowuje atmosferą. Klimatyczne knajpki za dnia rozświetlone blaskiem słońca, nocą pięknie oświetlone nadbrzeże, wąskie, brukowane uliczki zabudowane kolorowymi kamieniczkami, biało – błękitne azulejos ozdabiające liczne kościoły to w Portugalii element życia codziennego. Zachwyt wzbudzają także imponujące mosty, zwłaszcza Dom Luis I łączący Porto i Villa Nova da Gaia. Zbudowany przez współpracownika Eiffela stanowi dzisiaj symbol Porto. Widoki z mostu zapierają dech w piersiach.

Nieważne, czy podziwiasz wszystko za dnia, w środku nocy czy o wschodzie słońca. Spacer brzegiem oceanu to z kolei raj dla oka i balsam dla duszy. Piaszczyste plaże, skały, turkusowa woda i melodia fal uderzających o brzeg, promienie słońca tańczące nad powierzchnią wody oceanu i spektakularny finał w postaci zachodu słońca we wszystkich odcieniach pomarańczy zachwycają za każdym razem. Ocean ma wiele twarzy, raz pojawia się groźną, potężną falą, innym razem spokojną, stabilną przestrzenią. Ale pod tą maską ukryta jest nieprzewidywalność i moc.

Warto nacieszyć oko pięknymi widokami, pejzażami, jednak pełnię szczęścia osiągamy tylko wtedy, gdy dopieścimy wszystkie zmysły. Zobaczyć, dotknąć i zasmakować, a w Porto znajdziemy szeroki wybór dań rybnych, owoców morza, wspaniałych warzywnych zup, sycących mięsnych dań i doskonałych deserów. Tu wszystko smakuje inaczej. Może to magia miejsca, a może po prostu położenia i klimatu. W restauracjach warto sięgnąć po specjały portugalskiej kuchni. Na pierwszym miejscu jest oczywiście dorsz bacalhau, który dla Portugalczyków jest czymś więcej niż narodowym daniem. To kluczowy składnik tożsamości i dumy. W sklepach w całym kraju natkniemy się na mniejsze i większe płaty suszonego dorsza, którym handluje się tutaj od stuleci. Potocznie mówi się o nim fiel amigo, co oznacza wierny przyjaciel. Portugalczycy podobno potrafią przygotować go na 365 sposobów, jeden na każdy dzień roku.

Najsłynniejsze dania z dorsza to bacalhau á gomes de sá, pieczony w naczyniu żaroodpornym z cienko pokrojonymi ziemniakami i cebulą, na koniec ozdobiony jajkami na twardo i czarnymi oliwkami, bacalhau a brás oraz bacalhau dourado, w których rybę dodaje się do jajecznicy z cebulą i drobno pokrojonymi ziemniakami oraz krokiety z dorsza bolinhos de bacalhau. Również popularne są świeże sardynki z grilla, ośmiornice, np. polvo a lagareiro, czyli ośmiornica pieczona w piekarniku z oliwą i czosnkiem, kalmary, mątwy, kraby, krewetki, homary, langusty i wiele innych skorupiaków. Warto spróbować potrawy nazywanej caldeirada. Jest to gulasz składający się z różnych ryb i skorupiaków z ziemniakami, pomidorami i cebulą. Dla smakoszy ryb i owoców morza idealna będzie również cataplana, gulasz-potrawka z owoców morza, ryb i warzyw, takie portugalskie leczo, ale wzbogacone o dary morza. Ciekawym daniem jest carne de porco à Alentejana, czyli smażona wieprzowina z małżami.

Z mięsnych dań polecam alcatra, wołowinę marynowaną w czerwonym winie i czosnku, a następnie pieczoną oraz bitoque, stek serwowany z jajkiem sadzonym oraz frytkami i ryżem. Bardzo syta jest francesinha, czyli duży tost zapiekany z szynką, żółtym serem i stekiem, polany ostrym sosem winno-pomidorowym z dodatkami jajka sadzonego. Z zup polecam caldo verde z portugalskiej kapusty, açorda à Alentejana z chleba z oliwą, czosnkiem, jajkiem i kolendrą, creme de marisco, krem z owoców morza. Z potraw warzywnych warta uwagi jest feijoada. Jest to gulasz z fasoli, chleba, czasami ryżu, przyrządzany w żaroodpornym naczyniu, skąpany w smaku czosnku, kolendry. Na deser koniecznie trzeba spróbować pastéis de nata, babeczki z ciasta francuskiego wypełnionej śmietankowo-budyniowym nadzieniem, bez wątpienia królowej portugalskich deserów, którą znajdziemy w każdej kawiarni.

Warto wybrać noclegi w miejscu z dostępem do kuchni i samemu również przygotowywać posiłki ze świeżych produktów. Koniecznie wtedy trzeba zaglądnąć do Mercado do Bolhão na zakupy. To duży targ na otwartej przestrzeni, na którym stoły uginają się od wszelakiego dobra, ryb i innych morskich przysmaków, mięs, warzyw i owoców. Potrawy kuchni portugalskiej są mało skomplikowane. Główne przyprawy to sól morska, oliwa z oliwek, sok z cytryny.

Pisząc o smakach Portugalii nie można zapomnieć o winach. Ten niewielki kraj od dawna zajmuje mocną pozycję na rynku win. W Portugalii winorośl uprawia się właściwie na terenie całego kraju. Różnorodność kilkunastu regionów winnych zawiera w sobie różne style i gatunki win. Na początek warto zwrócić uwagę na Dolinę Douro, rozległy teren usiany wiekowymi kamiennymi tarasami schodzącymi stromo do lustra rzeki, na którym pięknie prezentują się kaskadowo położone winnice. Obszar między Peso da Regua a Pinhaõ jest fascynujący. To stąd pochodzą cieszące się największą renomą wina portugalskie, zarówno czerwone, jak i białe.

Również na południu kraju produkuje się wiele esencjonalnych win na każdą kieszeń. Zachodnia część z kolei znajduje się pod wpływem oceanu i jest łagodniejsza, bardziej zielona, ale też chłodniejsza. Tutaj powstają wina o wysokiej kwasowości i subtelnej perlistości, znane jako vinho verde, idealne na upalne dni. Tym, co odróżnia Portugalię od innych winiarskich krajów to endemiczne szczepy winorośli, których uprawy kultywuje się na terenie całego kraju. To dlatego wina z tej części Półwyspu Iberyjskiego są autentyczne, nie do pomylenia z innymi, a przez to cenione wśród konsumentów na całym świecie. Królową portugalskich czerwonych odmian jest Touriga Nacional oraz Touriga Franca, z białych zaś Alvarinho, Moscatel i Malvesia Fina.

Najbardziej znane winiarskie regiony to m.in. wspomniane Douro, Alentejo, Tejo, Minho, Dao i Madera. Szczególne miejsce wśród winnych propozycji Portugalii zajmuje Porto. Niewiele jest pewnie osób, które o nim nie słyszało lub też nie sprawdziło jego mocy organoleptycznie. Porto to dobro narodowe Portugalczyków. Należy do win wzmacnianych, do którego w ostatnim procesie fermentacji dodaje się brandy. Mnie osobiście podczas ostatniego pobytu w Dolinie rzeki Douro zachwyciło białe wytrawne Porto. Idealne jako aperitif. Do potraw z dorsza polecam białe wytrawne wina, o tej porze roku koniecznie mocno schłodzone. Chociażby Casal da Coelheira, przyjemne regionalne wino z okolic Lizbony, z intensywną nutą owoców cytrusowych. Można też sięgnąć po Alvarinho, czyli klasykę nad klasykami w apelacji Vinho Verde. Jego wysoka kwasowość i mineralność świetnie zgra się ze słonością dorsza. Z kolei do bacalhau pod śmietanową pierzynką polecam poważniejsze wino, z Doliny Douro, z takich szczepów jak Malvasia Fina, Donzelinho Branco, muśnięte beczką, która nadaje mu ciała i struktury. Do steków z mięs, pieczeni świetnie pasować będą czerwone wina, soczyste, o mocnym bukiecie wiśni, jeżyn, śliwek, z przyjemnymi taninami i beczkowymi nutami wanilii i lukrecji.

Anna Nowakowska

Idź do Do góry